Activity

Mùa hè năm ngoái, tôi về nhà mẹ sau 5 năm làm việc ở Nhật. Vừa vào bếp, tôi thấy lớp giấy dán tường mẹ tôi dán từ tận 1998 vẫn lành lặn một góc, trong khi xung quanh đã bong tróc vì dầu mỡ. Lần đầu tiên tôi kéo ghế ngồi và hỏi mẹ vì sao bà chọn nó. Câu trả lời làm tôi ngỡ ngàng. Bà không hề biết nó là hàng Nhật cho đến khi tôi kể nhiều năm sau đó. Bà chọn nó chỉ vì màu kem nhạt và cái giá rẻ ngoài chợ trời – không thêm gì khác. Điều buồn cười là loại giấy rẻ tiền ấy vẫn tồn tại qua bao năm tháng. Một kiến trúc sư như tôi từng thiết kế không biết bao nhiêu căn bếp mà chưa hẳn có được độ bền như vậy. Gian bếp nhà mẹ bỗng thành một bài học mà tôi chưa từng thấy trong bất kỳ giáo trình nào. Khi tìm hiểu tranh dán tường 3d, tôi càng hiểu tại sao mẹ tôi lại giữ nó lâu đến thế. Nó chẳng phải do mẹ lười – mà là cách bà giữ lại một phần tuổi thơ của tôi.

Mẹ tôi dán giấy Nhật từ năm 1998, trước cả khi biết nó là hàng Nhật

Hồi ấy, tôi vừa lên tám, việc dán lại tường bếp là một sự kiện lớn với cả nhà tôi. Mẹ tôi mua cuộn giấy cạnh khu chợ cóc gần cuối phố, người bán hàng nói loại giấy này nhập từ bên Nhật nhưng mẹ tôi chẳng tin vì giá rẻ chỉ bằng nửa mấy loại giấy Ý. Bà chọn màu kem nhạt vì nó sáng bếp và vì nó rẻ. Thứ tôi nhớ nhất là bà không nhờ thợ, mà tự pha keo, tự cắt từng đoạn rồi miết lên tường bằng cái chổi lông đã sờn cũ. Khu bếp nhà tôi không có máy hút mùi, dầu mỡ bay khắp nơi, vậy mà lớp giấy vẫn bám chặt cho đến hôm nay. Tôi đã từng nghĩ mẹ tôi may mắn khi chọn đúng cuộn giấy tốt. Nhưng khi tôi thi công cho một quán cà phê nhỏ ở Sài Gòn bằng chính loại giấy này, tôi nhận ra độ bền đâu chỉ ở sản phẩm mà còn ở cách dán. Mẹ tôi chẳng hề hay bà đã làm chuẩn quy trình mà khá nhiều thợ nay bỏ qua: phải làm tường khô kiệt, bôi keo cho đều tay và không kéo giấy quá căng. Một bài học tôi nhớ mãi – đôi khi khách hàng của tôi lựa giấy đắt tiền nhưng vì thợ làm ẩu mà hỏng chỉ sau một năm trời. Căn bếp của mẹ, với cuộn giấy rẻ tiền, vẫn đứng vững như một bằng chứng sống cho câu nói tay nghề thợ còn quan trọng hơn vật liệu.

Khi tôi nhìn lớp giấy đó dưới góc nhìn của một kỹ sư, tôi thấy được điều mà người bán hàng không bao giờ nói

Đầu năm nay, tôi nhận một contract thiết kế lại một căn nhà phố 4 tầng trong hẻm nhỏ Quận 3. Ông chủ nhà nhất quyết đòi dùng giấy Nhật cho phòng ngủ chính, tôi đồng ý ngay vì tôi đã có kinh nghiệm với chính loại giấy mẹ tôi dùng. Khi tôi xé lớp nilon, tôi nhận ra ngay sự khác biệt giữa giấy Nhật chính hãng và hàng nhái bán tràn lan ngoài chợ. Tấm giấy nhà mẹ tôi – dù mua ở chợ trời – vẫn có độ dày 0.2mm, lớp phủ vinyl bóng nhẹ chống thấm cực tốt. Người bán hàng rong chưa bao giờ kể cho mẹ tôi rằng loại giấy này được in bằng máy roto-gravure với độ nét cực cao, hoa văn không bao giờ bị nhòe kể cả khi phải lau chùi thường xuyên. Thứ làm tôi ấn tượng nhất chính là loại keo dán mà mẹ tôi mua kèm năm đó. Nó là keo tinh bột biến tính không hề chứa dung môi, có độ bám dính ban đầu thấp nên dễ chỉnh sửa, nhưng sau một ngày đêm thì cứng như đinh đóng cột. Thợ của tôi vẫn nói đùa rằng loại keo này chỉ dành cho người kiên nhẫn, vì phải đợi đủ thời gian mới được miết mạnh. Tôi đã tự tay thi công ít nhất 20 công trình dùng giấy Nhật trong 5 năm qua, từ nhà phố đến quán cà phê sân vườn, chi phí trung bình dao động từ 350.000 đến 600.000 đồng/m2 đã gồm cả công thợ. Đem so với sơn cao cấp, giấy Nhật đắt hơn hẳn nhưng tuổi thọ dài gấp đôi, trung bình 10-15 năm nếu người dùng biết cách bảo trì. Nhưng điều mà không sản phẩm nào đo đếm được chính là cảm giác khi chạm tay vào bề mặt hơi ấm, không lạnh toát như gạch men, không bóng lộn như sơn. Mẹ tôi gọi cảm giác đó là “thứ giấy biết thở” – một cách nói mà tôi từng cho là ngây ngô cho đến khi tôi tự dán cho chính phòng ngủ của mình.

Mùi dầu mỡ, mùi cá kho và thứ giấy tường chứng kiến tuổi thơ của tôi

Gian bếp nhà tôi, như bao gia đình Việt, là nơi mẹ tôi chiến đấu với mấy nồi cá kho và chảo cá rán vàng. Các vết dầu mỡ bắn lên tường ngày qua ngày tạo thành một lớp màng mỏng, hơi vàng, bóng nhẫy dưới ánh đèn huỳnh quang. Mẹ tôi có cái tật lau tường mỗi tuần một lần bằng miếng giẻ cũ tẩm nước rửa chén, nhưng có một vết ố hình lá chanh nằm ngay cạnh bếp gas mà mẹ tôi không bao giờ động vào. Tôi từng hỏi mẹ vì sao lại giữ vết bẩn đó, bà chỉ cười rồi nói:”Đó là chỗ con làm đổ nước chanh năm con học lớp hai