Activity

Năm 2019, tôi có dịp ghé thăm một căn nhà 24m2 ở cuối hẻm ở quận 4. Người chủ là một bà bán hủ tiếu, không có một đồng nào thuê thiết kế. Vậy mà lúc đặt chân vào trong, tôi đứng im gần 5 phút vì ngộ ra bản thân đã đi sai hướng gần 12 năm làm kiến trúc. Căn nhà ấy chẳng đẹp theo nghĩa mà tôi từng theo đuổi, thế nhưng nó làm tôi phải soi xét lại cả chặng đường làm nghề. Bài viết này ra đời không phải để dạy ai, mà đơn giản là kể lại những gì tôi đã học được từ một người chưa từng học kiến trúc. Việc đầu tiên tôi hiểu khi xem xét thiet ke nha dep là chân lý rằng vẻ đẹp không nằm ở hình khối.

Vẻ đẹp không nằm ở bản vẽ mà nằm ở cách người ta sống

Tôi vẫn nhớ như in từng chi tiết trong căn nhà 24m2 ấy. Bà chủ sắp xếp đồ đạc theo chiều dọc, từ mấy cái nồi treo lủng lẳng trên vách bếp đến kệ gia vị đóng từ ván gỗ cũ. Mỗi khoảng trống đều được tận dụng triệt để, chất liệu phần lớn là đồ tái chế nhưng tất cả đều có chủ đích rõ ràng. Cái bếp tí hon vậy mà bà xoay xở nấu cho sáu người ăn. Kệ sách đặt ngay cạnh cửa sổ, đúng chỗ bà thường nghỉ trưa. Tôi giật mình nhận ra rằng các bản thiết kế của tôi thiếu hẳn cái chất sống của chính chủ nhà, cho dù mọi tỉ lệ đều được tôi căn chỉnh tới mức hoàn hảo. Người ta thường gọi tôi là kiến trúc sư, nhưng ngày hôm ấy tôi mới thấy mình chẳng qua là thợ vẽ. Căn nhà không có một đường nét nào theo trường phái nào vậy mà nó đẹp đến mức khiến tôi ám ảnh hơn tất thảy những công trình tôi từng thi công.

Cái bẫy của sự hoàn hảo trong thiết kế nhà đẹp

Từ hôm đó, tôi soi xét lại từng công trình mình đã hoàn thành và nhận ra một sự thật trớ trêu. Trong số các dự án đạt giải của tôi có ba căn nhà thế nhưng gia chủ chưa bao giờ thấy thật sự dễ chịu. Căn thứ nhất tôi bố trí phòng khách rộng tới 40m2 chỉ để trưng bày một bộ sofa nhập khẩu. Cầu thang căn thứ hai tôi làm đẹp tựa một pho tượng, vậy mà bà cụ chủ nhà leo từng bậc là mệt đứt hơi. Căn thứ ba được tôi bố trí ánh sáng chuẩn như phim trường, thế mà bà cụ sống ở đó phải đeo kính râm cả ngày. Tôi thống kê lại và giật mình: khoảng 70% công trình tôi làm phải sửa lại sau 2-3 năm do chính gia đình đổi cách sống so với lúc tôi vẽ. Buồn cười nhất là khi vẽ ra, tôi từng tự hào lắm, tôi nghĩ mình đang tạo ra kiệt tác. Chính sự hoàn hảo trên bản vẽ mới là cạm bẫy nghiêm trọng nhất mà gần như mọi kiến trúc sư mới ra nghề đều vướng vào. Người làm thiết kế thường vẽ cho thị giác, chứ không vẽ cho cơ thể người ở. Cầu thang đẹp nhưng bậc cao 20cm, thì làm sao phù hợp với người lớn tuổi. Hệ đèn sáng choang trông tuyệt trên catalogue, nhưng lại là cực hình với đôi mắt đã yếu. Tôi từng nghĩ mình giỏi, hôm đó tôi mới biết mình chỉ giỏi đo đạc, không giỏi lắng nghe.

Tôi bỏ phác thảo mà bắt đầu ngồi uống trà với chủ nhà

Từ sau lần ấy, tôi vứt bỏ hẳn lối làm việc cũ và bắt đầu theo đuổi một phương pháp ngược hẳn lại. Tôi dẹp bỏ thói quen ôm máy tính vẽ liên tục mà dành hẳn ba buổi tối chỉ để ngồi nhìn họ sinh hoạt. Tôi cặm cụi ghi chép cả những thói quen rất nhỏ như vị trí thường xuyên để đôi dép trước cửa, chiều nằm của mọi người lúc xem tivi, những loại nồi họ hay sử dụng trong bếp. Nghe thì có vẻ chẳng liên quan, thế nhưng chúng mới là thứ quyết định toàn bộ diện mạo căn nhà. Tôi nhớ mãi một căn nhà 40m2 của gia đình bốn người khiến tôi tự tin rằng phương pháp này không sai. Gia đình đó có cô con gái học piano, mẹ bé làm bánh kem ngay tại nhà, bố làm việc ca đêm về lúc 2 giờ sáng. Trước đây chắc chắn tôi sẽ bày một phòng khách cho thật đẹp, nhưng lần này tôi đặt cây đàn piano sát cửa sổ, chỗ làm bánh nằm cạnh bếp, phòng ngủ của bố thì tôi đặt cách xa lối đi chính, và gia cố một mảng tường cách âm cho người mẹ làm đêm. Kết quả làm tất cả thành viên đều sửng sốt: diện tích nhỏ nhưng mỗi người đều có riêng một vùng hoạt động, người cha không còn thức giấc vì tiếng đàn, bé gái tập đàn thoải mái hơn nhờ ánh sáng chan hòa. Tôi chấm dứt việc tự xưng là kiến trúc sư tài ba mà tự nhận mình là người chuyên lắng nghe và cụ thể hóa mong muốn của chủ nhà.

Nếu bạn đang chuẩn bị làm nhà, tôi chỉ muốn khuyên thật rằng đừng vội lao vào tìm bản vẽ cho đẹp. Hãy dành vài đêm ngồi giữa căn nhà tương lai của bạn, theo dõi xem nhà mình sinh hoạt ra sao, thích góc nào, ngại việc gì. Sau đó hãy mới nghĩ đến chuyện lên phương án. Vì một ngôi nhà đẹp đúng nghĩa không phải thứ được chụp lên tạp chí, mà là nơi bạn không bao giờ thấy mệt khi trở về. Còn bạn, bạn đã bao giờ sống trong một căn nhà được thiết kế theo kiểu mẫu chưa? Cứ thử suy ngẫm, lời giải đáp có thể sẽ thay đổi cách bạn nghĩ về mái ấm của mình.