Activity

Ngày nhận căn hộ, việc trước tiên tôi làm không phải check-in mà là lôi thước dây ra đo đúng khoảng cách từ tủ bếp tới bàn ăn. Số trên bản vẽ là 900mm, còn thực địa chỉ còn 640mm. Lệch gần 30%. Đứng giữa căn hộ 2 phòng ngủ vừa nhận, tôi nhận ra ngay một điều: thứ tôi ký cách đây nửa năm chẳng phải là bản vẽ, mà là mớ lời hứa được gói đẹp đẽ.

Tôi làm marketing online, cái tính thì thích kiểm soát mọi thứ. Trước khi tìm hiểu thiết kế chung cư hiện đại, tôi tự lên moodboard Pinterest, đã tự đo lại mỗi bức tường sau khi nhận nhà để đối chiếu với bản vẽ. Vậy mà vẫn cứ quyết đưa trọn gói vì quá bận. Điều buồn cười là chính thói kiểm soát đó thì không giúp được tôi ở khúc quan trọng nhất.

Lúc ký hợp đồng tôi chỉ nhìn thấy con số tổng, không nhìn thấy 14 trang phụ lục

Phía xưởng cam kết hoàn thiện trong 45 ngày, báo giá mềm hơn đơn vị khác 30 triệu. Tôi chốt trong một buổi chiều, đọc qua bản hợp đồng dài nhưng kỳ thực chỉ tập trung vào mục tiến độ và điều khoản thanh toán. Đến mục phụ lục vật liệu thì tôi gật gù cho qua. Nó ghi chung chung kiểu “gỗ công nghiệp bọc melamine”, chẳng nêu mã màu, chẳng ghi độ dày, chẳng ghi thương hiệu phụ kiện. Có hẳn ba câu mà đến giờ tôi vẫn còn nhớ nguyên văn:

• “Vật liệu hoàn thiện tùy theo chuẩn nhà sản xuất, màu có thể khác nhẹ so với hình ảnh mô phỏng.”
• “Chênh lệch kích cỡ dưới 5% được coi là thông thường và không nằm trong phạm vi bảo hành.”
• “Bản lề, ray dùng loại tương đương theo chỉ định của đơn vị thi công.”

Sáu tháng sau, đúng ba dòng đó làm tôi phải trả thêm một tiền chẳng hề nhỏ. Thứ đáng nói là mình đâu phải kiểu người dễ dễ dãi. Tôi vẫn tự nhắc phải đọc cho kỹ. Nhưng khi đứng trước một bản hợp đồng dày, cảm giác “đã phía chuyên môn lo rồi” nó dễ chịu hơn chuyện tự bóc từng dòng. Lỗi của tôi không phải là giao trọn gói, mà là đưa trọn gói mà chẳng nắm lại một mốc nào đặng đối chiếu. Nếu đọc kỹ phụ lục, tôi đã đòi viết rõ mã màu tủ, độ dày cánh, hãng bản lề. Ba yêu cầu đó thôi cũng đủ chặn đứng hầu hết tranh chấp sau này.

Bản 3D đẹp nhất lại là bản chẳng dùng để thi công

Trong lúc tìm hiểu cách thiết kế nội thất chung cư, mình hiểu ra có 2 loại bản vẽ hoàn toàn nhau. Một loại là bản 3D phối cảnh để chốt hợp đồng, một loại là shop drawing để cho thợ ở công trường. Sự khác biệt ở giữa hai loại này đúng là chỗ tôi bị hớ.

Cụ thể thế này. Bản 3D vẽ tủ áo kịch trần 2m7, trông sang và liền một khối. Shop drawing ghi 2m5 để chừa khoảng thông gió. Không ai nói với tôi một câu nào. Tới khi lắp xong tôi mới phát hiện hở một khoảng 20cm trên nóc tủ, bụi đóng thành một lớp dày mà chẳng lao lên lau được.

Rồi cái cửa sổ mở vào ngay vị trí trụ tủ bếp thể hiện trong 3D. Thợ chỉ phát hiện khi khoan. Tôi đứng đó, nhìn cái lỗ khoan trật so với bản vẽ, cảm giác bản thân đang bị đứng ngoài chính căn hộ của mình. Đếm lại thì có bốn hạng mục bị thay so với 3D: độ cao tủ áo, chỗ cột tủ bếp, độ sâu kệ trang trí, và loại mở cửa khoang giặt. Chẳng mục nào được hỏi ý tôi một.

Chỉ đến khi đóng tiền đợt hai tôi mới hiểu ai đang làm việc cho ai

Nói thẳng thì cấu trúc lợi ích của gói trọn gói có vấn đề ngay từ thiết kế đầu. Xưởng vừa thiết kế, vừa đóng, vừa đẩy vật tư. Nên bản vẽ có xu hướng tối ưu theo kích thước tấm gỗ bên đó có sẵn, chứ chẳng theo nhịp sinh hoạt của tôi. Điều này nghe có vẻ mơ hồ, nhưng biểu hiện của nó rất cụ thể.

Cái tủ bếp nhà tôi bị đóng sâu 600mm bởi tấm gỗ tiêu chuẩn nó sẵn khổ đó, cưa thành 600mm thì ít hao vật liệu. Hệ quả là lối đi giữa tủ bếp và bàn ăn chỉ còn 640mm, dưới ngưỡng di chuyển thoải mái mà mình từng đọc thấy là khoảng 900-1000mm. Mỗi bê nồi canh đi qua, tôi phải nghiêng người. Chuyện nhỏ thôi, nhưng cộng lại suốt một năm thì nó thành bực.

Nếu được quay lại, tôi sẽ hỏi ngay ba câu mà tôi ước đã chẳng hỏi từ đầu:

• Bên nào chịu trách nhiệm về lỗi kích thước nếu shop drawing khác bản 3D, và bên nào báo cho tôi trước khi thợ khoan?
• Bản vẽ tối ưu theo nhu cầu sử dụng của tôi hay theo kích thước tấm gỗ sẵn có?
• Tôi có thể tách khâu thiết kế và thi công thành hai đơn vị độc lập dù vẫn đi theo gói trọn gói không?

Điều thứ ba quan trọng nhất. Giả sử tách được vai trò thiết kế khỏi vai trò thi công, bên thiết kế sẽ vẽ theo nhu cầu của tôi, còn phía thi công sẽ báo giá theo bản vẽ đó. Hai bên nắm lợi ích khác nhau thì lối thế nghiêng nó khác hẳn. Cái buồn cười là tôi cảm nhận chuyện này chẳng phải qua tư vấn của ai, mà qua lần tôi đóng tiền đợt hai.

Sau nửa năm tôi chỉ giữ 3 món, còn lại thay hết

Tới lúc này, sau khi ở thực tế một thời gian, tôi giữ lại đúng 3 món: bộ tủ bếp dưới, sàn gỗ đã lắp, và khung tủ quần áo âm. Phần còn lại thì phải thay gần hết. Tủ trên đổi toàn bộ vì miệng mở va vào nhau khi mở cùng lúc, bản lề sau 4 tháng bắt đầu kêu két dù hợp đồng ghi “giảm chấn”. Bộ phụ kiện bản lề tôi thay lại hết, chọn loại có thương hiệu rõ ràng, giá cao hơn tầm gấp rưỡi nhưng êm thật.

Tính lại, số tiền sửa gần bằng 40% gói ban đầu. Con số này chẳng nhỏ, và kỳ thực nó không nằm trong dự trù của tôi. Mỗi khi nhìn một tủ trên mới, tôi nhớ lại cảm giác ngồi xem bản 3D ngày chốt hợp đồng. Nó đẹp thật. Chỉ có điều đẹp trong màn hình và đẹp trong nhà là hai chuyện khác nhau.

Giả sử bạn đang cân nhắc gói trọn gói, tôi khuyên một điều cụ thể: đừng đọc phụ lục một lượt, hãy chụp lại mỗi trang, gửi cho một người ngoài cuộc — một người đã từng làm nhà — nhờ họ bóc từng câu một. Tốn một buổi tối, nhưng nó tiết kiệm một khoản tiền mà bạn sẽ phải trả sau sáu tháng. Còn nếu bạn đã lỡ giao chìa khóa rồi? Lúc đó bạn sẽ đo lại từng bức tường như tôi, hay sẽ chọn một cách khác?