Activity

Trong ba năm qua, tôi vẫn cứ để bảng báo giá đá LG Himacs của một đại lý ở Sài Gòn gởi qua email hồi tháng 4/2022, không phải để trả giá lại, mà vì tờ giấy đó là thứ duy nhất giúp tôi nhìn ra mình đã bị tính dôi bao nhiêu tiền cho phần “nằm ngoài báo giá”. Hôm đó tôi khai trương quán cà phê bé trên đường Nguyễn Chí Thanh, tự đi chọn đá mặt bàn cho quầy pha chế và bàn khách, không qua đơn vị thiết kế nào. Điều buồn cười là khi tìm hiểu đá nhân tạo hàn quốc himacs, tôi mới vỡ ra rằng giá lệch nhau giữa các đơn vị bán thực ra không nằm ở con số trên tờ báo giá, mà nằm ở những khoản họ lặng lẽ không ghi ra.

Tờ báo giá ban đầu tôi nhận được chỉ có vỏn vẹn bốn dòng chữ

Tôi nhớ như in email đó ngắn ngủn đến bực mình. Tệp PDF bật lên có chỉ bốn hàng: giá 1.850.000 đồng/mét dài, mã màu màu trắng tuyết S302, bề dày 12mm, phụ kiện đi kèm là keo và nẹp nhôm. Chấm hết. Chẳng có chi phí gia công, không có phí đo đạc, không có thời gian lắp, không có cả chính sách bảo hành. Lúc đó tôi vừa khai trương, đọc chữ “mét dài” mà hình dung trong đầu là đo chiều dài mặt bàn rồi nhân lên là xong. Nói thẳng tôi không rành từ chuyên môn nào cả. Tấm nguyên là gì, tấm ghép là gì, bo góc có tính tiền thêm không — tôi mù tịt. Cảm giác bối rối của người mới lần đầu bỏ ra gần bốn chục triệu cho mặt bàn đá mà chẳng hiểu mình đang mua cái gì thật sự rất khó tả. Tôi gọi lại hỏi thêm thông tin, phía họ trả lời một cách “à cái đó tùy thực tế công trình rồi sẽ tính sau”. Câu trả lời đó chính là dấu hiệu cho tất cả rắc rối về sau.

Hai miếng đá cùng mã màu nhưng chênh nhau gần 2 triệu một mét dài

Sau cái tờ ban đầu, tôi email thêm ba bốn đơn vị khác. Cái khiến tôi choáng là hai bảng giá cùng ghi mã HIMACS S302, độ dày 12mm, mà một bên đưa ra 2.400.000 đồng/mét dài, bên kia chỉ một triệu bốn trăm năm mươi nghìn/mét dài. Lệch gần một triệu, có nơi còn chênh tới hai triệu một mét. Ban đầu tôi nghĩ bên rẻ là hàng nhái hoặc đá cũ. Nhưng lúc tới xưởng xem tận mắt, tôi hiểu ra lý do thật sự không nằm ở thương hiệu. Bên báo rẻ là bên lấy tấm ghép: họ ghép nhiều miếng nhỏ lại cho đủ chiều dài mặt bàn, đường nối nằm ngay chỗ khách hay để tay. Bên báo cao dùng tấm liền khổ rộng, xa một lần cho cả mặt bàn dài 3,2 mét, bo góc tại xưởng bằng máy CNC, đường nối gần như không thấy. Tôi chốt bên đắt hơn ở mức 2.150.000 đồng/mét dài, bù thêm khoảng 4,5 triệu cho toàn bộ mặt bàn. Điều rút ra ở đây rành rành: giá chênh nói lên quy cách tấm nguyên hay tấm ghép, độ hoàn thiện bo góc, và chi phí gia công tại xưởng, chứ không phải thương hiệu đắt hay rẻ.

Khoản nằm ngoài con số báo giá mới là phần tôi trả nhiều nhất

Bảng báo giá ban đầu ghi khoảng 38 triệu. Tôi thực trả gần 52 triệu. Chênh mười bốn triệu, đúng y một phần ba số tiền tôi dự trù. Đây là từng mục phát sinh mà tôi nhớ rõ:

• Đo đạc lại vì tường quán bị lệch, mặt bàn phải cắt xéo một khúc: tám trăm nghìn.
• Chở tấm đá 3,2 mét lên tầng 2 bằng thang bộ, thuê ba người khiêng: một triệu năm trăm nghìn.
• Đổi vị trí bồn rửa sau khi đã cắt đá, buộc đục lại một mảng: hai triệu hai trăm nghìn.
• Dọn dẹp keo dư, đánh bóng lại mặt bàn sau khi thợ về: 1.300.000 đồng.

Cộng thêm tiền hàn mối nối hai chỗ nứt sau hai tháng, mất thêm tầm hai triệu nữa. Tôi từng tự ái cho rằng mình khéo thương lượng, nhưng hóa ra tôi chỉ khéo trả giá phần thấy rõ trên giấy, còn phần chìm thì mù mờ. Thật lòng đây là bài học đắt giá mà chẳng ai nào dạy khi bạn dựng quán lần đầu.

Sau 3 năm, tôi chỉ còn hỏi đúng nhà cung cấp một câu duy nhất trước khi ký

Đến giờ mỗi lần chốt hợp đồng, tôi chỉ hỏi đúng một câu: “Toàn bộ những chi phí phát sinh nếu có có được viết cụ thể vào bản phụ lục hợp đồng và không phát sinh thêm đúng không?”. Câu hỏi đó buộc bên bán phải nói rõ trên giấy trắng mực đen, chứ không còn à rồi tính sau được nữa. Trước lúc ký, tôi thực hiện thêm ba việc kiểm tra chéo. Thứ nhất, tôi yêu cầu ảnh thật của ba công trình họ đã làm, đặc biệt ảnh chụp góc gần mối nối và chỗ bo góc. Thứ hai, tôi tới xưởng xem tấm đá trước khi đặt, soi mã màu và độ dày có đúng như báo giá. Thứ ba, tôi yêu cầu viết rõ từng khoản phát sinh vào phụ lục hợp đồng, bao gồm tiền vận chuyển, tiền đo lại và thời gian bảo hành. Ba năm nhìn lại, tôi ước mình hiểu được từ bảng báo giá đầu tiên rằng mức giá gọn gàng nhất không hẳn là số tiền cuối cùng mình phải trả. Nếu bạn đang quá trình chuẩn bị dựng quán và cầm trên tay một tờ báo giá ngắn cũn, hãy chất vấn lại nhà cung cấp một câu như tôi vừa chia sẻ ở trên. Bạn sẽ để dành được vài triệu, hay ít nhất là không bị sốc khi nhận hóa đơn cuối cùng.