Activity

Có một lần tôi nhận đơn tủ bếp 42 triệu, hoàn thiện xong ráp vào mới tá hỏa phát hiện lỗ mất 7 triệu. Trong khi khách cứ tưởng xưởng tôi lời đậm, bởi thấy tôi chạy xe bán tải đi nhận gỗ. Nói cho ngay, cái xe đó tôi trả góp ba năm, mỗi tháng ăn gần 6 triệu. Cái buồn cười là lúc đó tôi từng ngồi bàn giấy cho một công ty gỗ xuất khẩu 6 năm, sổ sách thì thuộc, vậy mà khi ra mở xưởng, tôi lại bán hàng bằng cảm giác. Khi tìm hiểu xưởng sản xuất nội thất, tôi mới vỡ ra rằng giá thành thật không nằm ở tấm ván.

Hôm tôi ngồi bóc lại từng tờ hóa đơn điện ba pha của ba tháng liền

Tôi kéo hết hóa đơn ba tháng liền ra, dính kín một mặt bàn. Tiền điện tháng nào cũng dao động từ 9,2 đến 11,4 triệu. Thoạt đầu tôi tưởng đó là khoản chung, chia bừa cho số đơn là xong. Nhưng tôi chọn gắn đồng hồ riêng cho từng nhóm thiết bị trong 14 ngày. Con số làm tôi sốc. Máy cưa bàn chạy sáu tiếng mỗi ngày ngốn khoảng 3,1 triệu tiền điện một tháng. Máy dán cạnh con tự động, chạy 4 tiếng, ăn thêm 2,4 triệu. Còn con máy hút bụi công nghiệp, cái mà tôi vẫn nghĩ là phụ trợ, chạy suốt ca, ngốn gần 1,8 triệu. Tính tổng, chỉ riêng ba cái đó đã bảy triệu ba. Chia cho khoảng 14 đơn mỗi tháng, từng sản phẩm kèm gần 11% giá thành. Có thời tôi báo giá một cái tủ áo 18 triệu mà trong đầu chỉ độc tính tiền gỗ 9 triệu với tiền công 4 triệu, tính như lãi 5 triệu. Thực tế lời thật không nổi 2 triệu. Cảm giác nhận tiền suốt ngày mà không biết giá vốn mình nó mỏi lắm, nó tựa như đi trong hồ mà không thấy bờ.

Tiền khấu hao cái máy CNC vay mua mà tôi vẫn tưởng là lời

Chiếc máy CNC tôi mua năm 2021 hết 180 triệu, vay 24 tháng, mỗi tháng góp 8,5 triệu lãi lẫn gốc. Thời điểm đó tôi nghĩ đơn giản là máy chạy ra tiền, góp xong là lãi. Sai bét. Tới lúc ngồi tính, tôi mới vỡ lẽ hao mòn phải chia vào mỗi đơn. Máy CNC thật ra chạy khoảng 60 đơn một năm, vòng đời ước 8 năm thì mỗi đơn gánh tầm 375.000 đồng tiền khấu hao máy. Cộng tiền điện ba pha cho máy chạy khoảng 450.000 một đơn, thêm dao phay thay đều đặn 200.000 nữa. Vậy là mỗi đơn đã đội thêm trên 1 triệu chỉ vì cái máy. Trước đây tôi quên khoản này khi chào giá khách. Cái dở là giá cứ rẻ hơn giá vốn thật, mà tôi không hề hay. Có một tháng tôi đóng 7 đơn, doanh thu gần 210 triệu, cuối tháng đếm tiền chỉ còn 9 triệu. Tôi từng đổ tại cho giá gỗ tăng lên, thật tình lỗi nằm ở chỗ tôi bỏ sót hao mòn.

Tiền trả thợ phụ và những chiều muộn đứng máy một mình

Ban đầu tôi trả lương thợ phụ theo ngày, 320.000 một ngày. Sáu tháng sau tôi đổi sang khoán theo cái, mỗi tủ được 800.000, một cánh 120.000. Nghe thì ổn, ai làm nhiều lãi nhiều. Nhưng tôi lầm một chỗ. Lương công nhật thì thợ giữ nhịp đều đều, nhưng trả theo cái thì ai cũng đẩy cho nhanh, bỏ công đoạn chà cẩn thận. Ba tháng trả khoán, tỷ lệ hàng bị sửa lại tăng từ 4% lên 13%. Bảng so sánh sáu tháng của tôi thế này, xin bạn tham khảo cho vui. Tháng 1 đến 3 trả theo ngày, tổng tiền công 63 triệu, tỷ lệ lỗi sửa lại chỉ 4%, nhưng sản lượng chậm. Tháng 4 đến 6 trả khoán, tiền công tăng lên 78 triệu, hàng lỗi vọt 13%, sửa lại ngốn thêm 11 triệu. Cộng lại, cách trả theo sản phẩm đắt hơn tầm 26 triệu. Tôi phải quay lại trả theo ngày, nhưng thêm tiền thưởng nếu đủ mức chất lượng. Những buổi chiều thợ nghỉ hết, chỉ mình tôi ôm máy tới 9 giờ tối, mồ hôi nhễ nhại sau lưng áo. Khi ấy tôi mới hiểu rằng ông chủ chẳng cần ngồi bàn giấy, mà phải nắm đứng máy lúc cao điểm.

Bảng giá tôi treo trong xưởng sau vố lỗ 7 triệu

Sau vố lỗ 7 triệu, tôi kẻ một bảng tính giá thành dán ngay kế cửa xưởng. Bảng có các cột gỗ, phụ kiện, sơn, nhân công, điện, khấu hao, hao hụt và lãi. Mỗi đơn tôi điền số vào từng ô, cộng lại, rồi mới chào giá khách. Chẳng hạn đơn tủ quần áo bốn cánh dài 2m tôi đóng tháng trước. Gỗ MDF ruột xanh tốn 6,8 triệu. Phụ kiện bản lề, ray, tay nắm tốn 2,1 triệu. Sơn PU 2 nước tốn 1,4 triệu. Nhân công gồm một thợ chính và một thợ phụ hết 3,2 triệu. Điện chạy máy tốn 620.000. Khấu hao máy chia hết 375.000. Hao hụt gỗ, sơn, phụ kiện do cắt lỗi tốn 500.000. Cộng hết chi phí ra gần 15 triệu. Tôi chào khách 18,5 triệu, lãi thật 3,5 triệu. Ngày trước, cùng đơn này tôi chỉ báo 15 triệu và tưởng lãi 2 triệu, thật tình lỗ. Nếu anh chị đang mở xưởng nhỏ giống tôi, hãy thử bóc hóa đơn điện một tháng xem mình đang lỗ bao nhiêu mà chẳng hay.