Activity

3h sáng, tôi mở laptop dò lại 246 tấm ảnh chụp mỗi bước xây dựng ngôi biệt thự 380m2 ở Dĩ An, Bình Dương. Chuyện làm tôi khựng lại không phải mấy bức ảnh long lanh phòng khách mà là một cái đoạn ống thoát sàn ở tầng hai bị gọt góc ngắn — chỗ mà chủ nhà và bên thầu đã ký nghiệm thu từ gần tháng trước. Đúng tấm ảnh ghi vào 16h47 ngày 12/3 đã cứu được chủ nhà khỏi chuyện phá nền đá hoa cương sau khi dọn về ở. Thú thật, cái nghề mình đang làm đôi lúc chẳng phải đứng công trình chỉ huy, mà là ngồi lỳ đọc lại mớ ảnh đã chụp khi ai nấy đã đi ngủ. Khi anh chị bắt đầu tìm hiểu thi công nội thất biệt thự tân cổ điển, có lẽ các bạn sẽ sớm nhận ra rằng: giấy tờ ký sai một chữ cũng phá nát cả ngôi nhà.

Nghề ghi hình từng ngày xây dựng mà không ai chịu trả công

Tôi tự đặt luật lệ cho mỗi công trường tôi theo: hết ngày ghi cố định ba hướng từng phòng, chụp hình kèm mảnh giấy ghi ngày giờ, lưu cùng thư mục trùng khớp hồ sơ thiết kế. Vì sao mình kỹ vậy? Không phải để để có cớ tranh cãi với bên thi công — mà để phát hiện chỗ khác giữa hồ sơ và hiện trường. Căn nhà 380m2 ở Dĩ An tôi nói lúc nãy mất bảy tháng ròng xây, mình ghi hơn 3.000 bức ảnh, phát hiện 18 chỗ lệch, trong đó bốn lần phải đập bỏ làm lại từ đầu trước khi đổ bê tông. Bạn thử tưởng tượng xem: một cái lỗ chờ ống điện sai vị trí mười lăm phân thì cái đèn thả trần gắn lên sẽ nằm lệch hẳn so với thiết kế, mà khi ấy sửa chỉ tốn vài nghìn, để lúc dọn vào rồi thì tốn cả chục triệu. Ảnh thi công thật ra chính là bản đồ soi của ngôi nhà, chỉ một điều không mấy ai chịu trả công cho cái việc ghi hình mỗi ngày ấy.

Đoạn ống thoát sàn bị cắt góc và bài học về chuyện đặt bút sai một dòng

Sự việc diễn ra rất đơn giản đến mức phát bực. Nhà thầu cần rút nhanh tiến độ lắp đặt bồn cầu, lavabo, nên họ cắt gọn khúc ống thoát nước để dễ đi ống, chủ nhà chạy xuống xem, vặn nước thấy chảy xuống bình thường thế là ký biên bản nghiệm thu một cái. Điều buồn cười ở chỗ, nước chảy được ngay lúc ấy không có nghĩa rằng sáu tháng sau nó vẫn thoát được. Nếu giữ nguyên thế, kết cục đến theo trình tự khá dễ đoán: mùi hôi thối ngược từ sàn vệ sinh lên, sau đó tắc nghẽn sau 6 đến 8 tháng. Chi phí phải trả khi phải đục sàn đá hoa cương là một trăm tám mươi triệu đồng, cộng ba tuần cả gia đình phải dạt ra khách sạn. Tấm ảnh ghi lúc 16h47 hôm 12/3 chụp chếch góc cho thấy rõ độ nghiêng ống chỉ còn một phẩy hai phần trăm thay vì hai phần trăm theo tiêu chuẩn. Cách tôi xử thì đơn giản: in bức ảnh ấy ra, đặt cạnh bản vẽ, yêu cầu bên thi công tháo ra làm lại mà không phát sinh chi phí. Họ biết mình giữ hình có thời gian đàng hoàng, nên không cãi được nổi. Đó là lý do tôi nói thẳng với mấy anh chị đang chuẩn bị xây nhà: đừng bao giờ tin cái cảm giác thấy nước chảy được coi như ổn.

Mấy thứ nằm dưới lớp gạch mọi người chỉ được thấy một lần trong đời

Có những hạng mục khi đã lấp thì hoặc đúng cả đời, hoặc sai cả đời — chẳng có cơ hội làm lại lần hai mà không phá nát cả căn nhà. Danh sách mình hay đưa cho chủ nhà cùng kiểm trước lúc đóng:

• Chống thấm sàn vệ sinh và sân thượng — thử bằng cách đổ nước 24 giờ rồi xuống coi trần tầng dưới xem có thấm không.
• Độ dốc ống thoát nước — dùng thước nivo đo hoặc thả viên bi vào đầu ống coi nó lăn về đúng hướng thoát hay không.
• Vị trí luồn ống điện chờ máy nước nóng và điều hòa âm trần — so với bản vẽ từng con số một.
• Mối nối ống cấp nước — mở van khóa tổng, chạy áp thử trong vài tiếng rồi soi từng mối coi có rịn nước không.
• Lớp chống mối cho gỗ — soi phần gỗ nằm sát tường, gỗ đóng kệ âm.

Mấy việc này gia chủ hoàn toàn làm được tự làm cùng người giám sát, không cần máy móc cao siêu gì cả.

Lúc nào thì chủ nhà nên đuổi giám sát đi cho rồi

Nói thật, nghề giám sát ngoài của mình chẳng phải lúc nào cũng đáng đồng tiền. Tôi đã từng bị một chủ nhà ở Bình Dương mời nghỉ vì quá cứng nhắc — hôm đó mình yêu cầu đập lại một mảng tường do sai vị trí ổ cắm theo thiết kế, chủ nhà thấy phiền nên nói thôi anh khỏi đi. Thú thật, có những nhà mà mình trở thành cái gai trong mắt họ, và đúng ra nên dừng hợp tác sớm hơn. Vậy dấu hiệu nào để gia chủ biết phải thay người? Thứ nhất, giám sát không có danh sách kiểm tra kèm ngày giờ cụ thể; kế đến, họ không cho gia chủ coi ảnh mà chỉ nói miệng suông; thứ ba, thuộc túi nhà thầu. Còn giới hạn nghề nghề này thì rõ ràng: giám sát không cứu nổi một bản vẽ kém, cũng không cứu nổi ngân sách hụt. Nếu anh chị đang tính dựng căn nhà, hãy đầu tư vào phần thiết kế kỹ trước đã, sau đó mới tính đến việc mướn giám sát bên ngoài.

Sau hết, cho mình hỏi bạn một câu thật thật lòng: nếu ngày mai bên thi công đưa tờ biên bản nghiệm thu ra và nói bạn ký đi, bạn có đang giữ trong tay đủ ảnh kèm ngày giờ để biết mình đang ký cái gì hay không?