Activity

Đúng 4 giờ chiều ngày thứ 62 của công trình, chủ nhà gọi tôi lên, chỉ vào bức phù điêu thạch cao vừa đắp xong ở đỉnh vòm cầu thang và bảo phá đi làm lại thành nửa vầng trăng, vì bà vừa xem được một mẫu trên mạng. Tôi đứng đó, nhìn 3 tuần thợ đắp tay công phu sắp bị xóa sổ trong 20 phút. Nghề nghiệp này cho tôi một điều thật ra chẳng có trong bản vẽ nào: thi công thi công nội thất biệt thự tân cổ điển không khó bằng thuyết phục gia chủ hiểu rằng sở thích nhất thời đôi khi đắt hơn cả căn nhà.

Ba tuần đắp phù điêu không bằng một cú lướt điện thoại của chủ nhà

Tôi kể lại chi tiết để mọi người hình dung. Bức phù điêu ở vòm cầu thang căn đó rộng khoảng 2,4 mét, cao 1,1 mét. Ba thợ thạch cao lành nghề làm liên tục 19 ngày, tính cả 4 ngày đầu chỉ để tạo lớp nền cong theo đúng bán kính vòm. Hoa văn là kiểu lá acanthus uốn mềm hai bên, chính giữa là một huy hiệu nhỏ. Giá cho phần này khoảng 40 triệu, chưa tính giàn giáo và công tháo lắp. Điều buồn cười là tôi từng cảnh báo ngay từ đầu: phần đỉnh vòm là chỗ khó sửa nhất, khi đã đắp xong thì đập đi hầu như chỉ có nước làm lại từ số 0.

Ngày thứ 62, bà chủ đưa điện thoại cho tôi xem một bức ảnh trên mạng. Nửa vầng trăng, tối giản, sơn vàng đồng. Bà bảo nhìn nó nhẹ nhàng hơn. Tôi im mất mấy giây. Nói thẳng, tôi hiểu cảm giác của bà — căn nhà đang thành hình, ai cũng muốn nó vừa mắt hơn. Nhưng tôi cũng biết đập phần cũ mất thêm 6 triệu tiền tháo dỡ, 40 triệu làm lại, và quan trọng hơn là 3 tuần nữa. Tổng thiệt hại khoảng 90 triệu, chưa kể chậm tiến độ sang các hạng mục sau. Tôi vẫn nhớ mặt ông thợ cả lúc đó. Anh đứng nghe hết câu chuyện rồi lặng lẽ cuốn dây, không nói một câu. Cái nghề đắp tay nó khác nghề in — không sao chép được, không xóa được. Mỗi đường vuốt là một lần tay run hay không run.

Ông chủ bảo tôi vẽ thêm hoa hồng lên trần phòng khách cho oách

Đây là kiểu yêu cầu tôi gặp nhiều nhất ở nhóm chủ nhà mới mua biệt thự tân cổ điển. Họ có điều kiện, thích phong cách này, nhưng chưa hiểu ngôn ngữ của hoa văn cổ điển. Thế là họ nhồi. Hoa hồng, hoa cúc, dây leo, chữ cái đầu tên viết tắt của cả nhà, thêm cả đèn chùm to gấp đôi bản vẽ.

Căn ở Vinhomes tôi làm năm 2022 là ví dụ đau nhất. Phòng khách 120m², thiết kế gốc có 18 đường phào chỉ đi quanh trần và tường. Chủ nhà xem một căn khác của bạn rồi bảo tôi đẩy lên 31 đường, thêm 4 cụm hoa hồng lớn ở giữa trần. Tôi phân tích mất 2 buổi tối: phào chỉ nhiều quá thì mắt không có chỗ nghỉ, ánh sáng chiếu lên sẽ tạo bóng đổ chồng nhau, và trần thấp 3,2 mét mà nhồi thêm chi tiết thì căn phòng cảm giác càng nặng. Ông ấy vẫn làm. Kết quả: chi phí phát sinh khoảng 180 triệu. Trớ trêu là ba tháng sau quay lại, chính ông bảo tôi nhìn cái trần nhà nó ngộp quá. Tôi không nói gì. Nghề của tôi dạy tôi rằng đôi khi nhịn là câu trả lời đúng nhất.

Tôi từ chối đúng 7 hợp đồng trong hai năm và không hối hận

Nghe thì kêu, nhưng nói thẳng là tôi mất tiền. Bảy hợp đồng đó tính ra gần 900 triệu tiền giám sát mà tôi không nhận. Đổi lại, tôi ngủ ngon. Tiêu chí từ chối của tôi khá rõ:

• Chủ nhà muốn đổi kết cấu trần thạch cao sau khi đã đóng xong, đặc biệt là khoét thêm lỗ đèn ở vị trí chịu lực.
• Muốn thay gỗ công nghiệp vào chỗ đáng lẽ phải dùng gỗ tự nhiên — chẳng hạn khung cửa, phào chỉ gỗ, hay mặt bậc cầu thang.
• Đòi ép tiến độ xuống còn một nửa trong khi khối lượng đắp tay không thể nhanh hơn.

Cách tôi xử lý hầu như giống nhau: hẹn riêng, trình bày con số cụ thể, thẳng thắn rằng nếu làm theo yêu cầu đó thì 6 tháng nữa chính anh chị sẽ là người chịu thiệt. Đa số hiểu và giữ tôi lại. Một số im rồi thuê người khác. Đồng nghiệp nói tôi dại, làm nghề thì phải theo khách. Tôi không nghĩ vậy. Cái công trình sẽ đứng đó 20 năm, còn hợp đồng thì 6 tháng là xong.

Khách hàng ở lại với tôi đến hết công trình thường có điểm gì chung

Họ chẳng phải người dễ tính. Thật ra nhiều người kỹ hơn cả nhóm hay đổi ý. Điểm chung là họ chịu nghe và ra quyết định một lần. Trước khi động thổ, họ dành 2-3 tuần ngồi với kiến trúc sư, chốt từng chi tiết, rồi sau đó gần như không đụng vào bản vẽ nữa.

Tôi có một gia đình ở Ecopark, căn 420m². Họ giữ nguyên thiết kế đến 98 phần trăm. Hai phần trăm thay đổi chỉ là chi tiết nhỏ về màu sơn và vị trí ổ cắm. Ba năm sau tôi quay lại kiểm tra, bất ngờ là căn nhà vẫn nguyên vẹn như ngày bàn giao. Phào chỉ không bong, hoa văn không nứt, ánh sáng vẫn đúng như tính toán ban đầu. Tôi nhận ra một điều: căn nhà đẹp không phải vì chủ nhà có gu hơn, mà vì họ bình tĩnh hơn ở giai đoạn quyết định. Chọn khách quan trọng ngang chọn thiết kế. Vì người ta sẽ sống trong đó mỗi ngày, còn tôi chỉ gắn với nó vài tháng.

Nếu anh chị đang chuẩn bị hoàn thiện một căn tân cổ điển, hãy tự trả lời một câu trước khi ký hợp đồng: tôi chọn căn nhà này vì bản thân thích nó, hay vì thấy nó giống nhà người khác? Trả lời thật lòng đi, rồi mọi thứ sau đó sẽ dễ hơn rất nhiều.